Bugun...
Korona Sonrası Yeni Dünya Düzeni


Av. Kemal Çelebi
ajans23@ajans23.com
 
 

facebook-paylas
Tarih: 11-04-2020 22:41

Yeni nesil corona virüsün dünya genelinde yarattığı etkinin ilk aşamasını yaşıyoruz. Bu süreçte küresel salgının, yani pandeminin önlenmesi, hastalanan kişilerin tedavisi, ölüm oranının düşürülmesi ve koruyucu olduğu kadar tedavi edici özellikleri bulunan ilaç ve aşıların geliştirilmesine tanık olacağız.

Salgının yeni odağı haline gelen kıta Avrupasında kontrol altına alınmasının en erken Nisan sonu, en geç Mayıs ayı ortalarını bulacağı tahmin ediliyor. BBC World ve The Guardian’da bu konuya ilişkin yayınlanan bilimsel makalelerde pandeminin kontrol altına alınmasının en geç Latin Amerika ve Afrika Sahraaltı ülkelerde olacağı tahmin ediliyor.

ABD ise yoğun test uygulamaları sayesinde daha fazla sayıda vaka sayısına ulaşarak önümüzdeki Yaz aylarının ortasına kadar pandemiyle anılmaya devam edecek.

Biliminsanları, tedavi edici ilaç ya da aşının perakende satışa çıkmasının en az 12-18 ay arasında olabileceğini düşünüyor. Ancak bazı etken maddelerin kokteyli ya da iyileşmiş kişilerden alınan plazmadan elde edilecek aşıların en geç 3-6 ay arasında yoğun bakım ünitelerinde kullanılabileceğine dikkat çekiliyor. Koruyucu/önleyici aşı ya da ilacın üretilmesi ise daha uzun zamana yayılabilir, çünkü yeni nesil corona virüsün mutasyon geçirme ihtimali yüksek görülüyor.

Şu sıralar ilk aşamanın en sancılı döneminden geçiyoruz. Dünya medyasına görüşlerini aktaran çoğu biliminsanı bu konuda hemfikir. Çin ana karasında Şubat ayında yaşananların benzeri Avrupa’da Nisan ayı sonuna kadar devam edecek. ABD’nin “Lockdown” protokolünü esnetme ihtimali en erken Nisan ortası, en geç Mayıs başı gibi görünüyor. Avrupa daha erken kontrol sağlasa da ABD’den daha tedbirli davranacak, bu yüzden Yaz aylarının ortalarına kadar Avrupa’da sosyal, ekonomik, siyasi ve elbette kültürel çerçevede hareketlilik beklememek gerekiyor.

Bu öngörüler ışığında küresel uyanışın şafağı Mayıs ayı sonu olarak tahmin ediliyor. Bu süreçte ekonomide yaşanan büyük tahribat iyice belirginleşecek ve kimi alanlarda ortaya çıkan hasarın tespiti daha net yapılabilecek.

Önce pandeminin ortaya çıktığı ilk ülke “dünyanın fabrikası” Çin’e bakalım.

Columbia Üniversitesi’nden Shang-Jin Wei, korovavirüs salgınının “Nisan ayına kadar” kontrol altına alınacağı senaryosunda virüsün Çin’de ekonomik büyümeye etkisinin yıl genelinde 0,1 puan ile sınırlı kalacağına yönelik iyimser bir tahminde bulunmuştu. Uluslararası finans kuruluşları ortalama olarak Çin ekonomisinin 0,5 puanlık bir büyüme kaybı yaşayacağını tahmin ediyorlar. Ancak Çin ekonomisinin 1 puandan fazla kayıp yaşayacağını düşünen aşırı kötümserler de yok değil.

S&P Global, “küresel ekonominin” virüs kaynaklı yaşayabileceği büyüme kaybına yönelik tahminleri 0,02 ile 0,3 puan arasında gösteriyor. Bu elbette iyimser bir tahmin. Bloomberg Economics’in yaptığı tahminlere göre, virüsten dolayı küresel ekonomi 2020’nin ilk çeyreğinde 0,416 puanlık bir kayıp yaşayabilir. Yine de, çoğu ekonomiste göre hasar tespitini öngörebilmek şimdilik zorlu bir çaba.

EN FAZLA HANGİ ÜLKE ETKİLENECEK, NEDEN?

Çin’e finans, lojistik ve ürün tedariki gibi birçok açıdan göbekten bağlı olan Hong Kong, virüsten en fazla etkilenecek kapital merkezlerinin başında geliyor. Çin’in yavaşlaması daha az emtia ithal edeceği anlamına geldiği için bu durumdan en çok Brezilya, Hindistan ve Avustralya gibi emtia ihracatçısı ülkeler etkilenebilir. Keza Avustralya zaten yangınlar ve kuraklık nedeniyle resesyon alarmı veriyordu. Avrupa’da ise İtalya en başta büyük bir sarsıntı yaşanacağı aşikar. Keza İtalya uzun süredir borçlanma sorunu yaşıyor ve mevcut borçlarını çevirmede sıkıntılar yaşıyor. İspanya da ağır ekonomik hasarı yaşayacak ülkeler sıralamasında üst sırlarda görünüyor.

Diğer yandan, çoğu ara malında Çin’e büyük ölçüde bağımlı olan Güney Kore’de büyüme virüs kaynaklı olarak yılın ilk çeyreğinde beklenenden 0,4 puan daha düşük gelebilir. Çin’den gelen ara malı tedarikinde yaşanan sıkıntıdan dolayı Güney Koreli otomotiv şirketleri faaliyetlerini bir süre durdurma kararı aldı.

Küresel tedarik zincirinde virüs salgını kaynaklı yaşanacak sorunların ve beklentilerdeki bozulmanın ABD ve çeşitli AB ülkelerini olumsuz etkilemesi bekleniyor. Amerikan ekonomisinde ilk çeyrekteki büyüme kaybının 0,116 puan olacağı hesaplanıyor. S&P Global, virüsün AB ülkeleri arasında en çok İtalya’yı, ardından İspanya ve Alman ekonomisini vuracağını tahmin ediyor.

S&P Global, ABD tarihindeki en uzun ekonomik genişlemenin aniden sona erdiğine dikkat çekiyor. ABD’nin GSYİH'nın bu yıl % 1.3 oranında düşeceğini tahmin ediyor ve ekliyor; “Büyük Bunalım sırasında görülen ekonomik kayıplarla aynı düzeydeyiz, ancak bu çok daha kısa bir zaman dilimi içinde gerçekleşti”.

S&P Global’a göre, dünyanın en büyük ekonomisini, yani ABD’yi yılın ilk üç ayında rekor bir daralma ve tarihinin en yüksek işsizlik rakamları bekliyor.

Sektörlere bakıldığında, ikinci aşamada en fazla hasar gören sektörlerden biri otomotiv sektörü olacak. Küresel satışların 2020'de yaklaşık % 15 azalarak 80 milyonun altında kalacağı tahmin ediliyor. Küresel otomobil üreticileri ile tedarikçilerini, likidite yönetimini ve genel giderlerini kredi ölçülerinde test edecek yoğun bir kredi baskısı bekliyor.

Yine S&P Global’e göre, önümüzdeki 30 gün içinde seyahat, otel-konaklama ve eğlence sektörlerindeki oyuncuların kısa vadeli yeniden finansman veya likidite ihtiyacı artacak.

Emtiada ise panik satışlarıyla gelen süreç piyasaların hareketsiz bırakılmasıyla bir bakıma Mayıs ayı başına kadar dondurulmuş oldu.

2019-20 virüs pandemisi perakende sektörünü de etkiledi. Dünyadaki perakende mağazaları, ürün tüketiminin birçok sarf malzemesinin arzını aştığını ve bunun sonucunda da boş perakende raflarına neden olduğunu gördü. Online tedarik zinciri daha aktif hale gelirken hizmet sektöründeki pek çok alanda büyük gelir kayıpları yaşandı. Buralarda olumlu yönde hareketlilik, pandeminin özellikle Avrupa’da kontrol altına alındığı haberinin geleceği Nisan ayı sonuna kadar beklenmiyor.

Dünya büyük bir değişim dinamiğinin içerisinde. Önümüzdeki günlerde beklentiler, projeksiyonlar ve fütüristik çıkarımlara ilişkin daha kapsamlı analizler gelecek. Ancak “3. Aşama”ya ilişkin öngörülerin, tahminlerin bazı alanlarla ilgili olarak şimdiden dile getirilmeye başladığını görüyoruz.

Büyük bir tsunami dalgası sonrasında ortaya çıkacak yeni dünyada siyasetten sosyal yönelimlere, ekonomiden kültürel olgulara ne tür değişimler yaşanabileceğini sorgulayan düşünce egzersizleri yapılıyor. Bunlar arasında The New York Times, Foreign Policy ve The Conversation’daki makalelerin ışığında temel bazı izlenimleri aktarmak yerinde olabilir.

Post-pandemi sürecinde öncelikle küreselleşme, uluslararası tedarik zinciri, uluslararası havacılık ve mobilizasyon düzenlemeleri kökünden değişebilir. Bunlar, geniş çaplı analizlere ihtiyaç duyulan alanların başında geliyor. Diğer yandan, “teleworking” evden online üretime katılma ve “uzaktan eğitim” konularının yakın geleceğin en önemli gündem başlıkları arasına gireceği anlaşılıyor. Online evrende maliyetlerin düşürüldüğü üretim ortamlarına yönelik proje ve Ar-Ge çalışmalarının girişimcilerin-yatırımcıların mutlaka takip etmesi gerektiği bir döneme giriyoruz. Görüşmek Dileğiyle …



Bu yazı 5891 defa okunmuştur.

YORUM YAZ

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEM'DEN BAŞLIKLAR
Henüz anket oluşturulmamış.
YUKARI